Χιασματυπία

Μεταφορά του ελληνογενούς όρου chiasmatypie που επενόησε ο Βέλγος βιολόγος Frans Alfons Janssens και χρησιμοποίησε στην εργασία του που δημοσιεύθηκε το 1909, «Η θεωρία της χιασματυπίας» προκειμένου να ονομάσει την ανταλλαγή τμημάτων μεταξύ των ομολόγων μη αδελφών χρωματίδων που γίνεται ορατή κατά την πρόφαση της 1ης μειωτικής διαιρέσεως. Ο όρος έχει πλαστεί από τα ελληνικά ουσιαστικά χίασμα και τύπος. Η λέξη χίασμα, κατά το Λεξικό των Lidell & Scott αναφέρεται στην απολογία του Ιουστίνου του Μάρτυρος για να προσδιορίσει τον σταυρό, αλλά και στο έργο του Γαληνού: «Περί επιδέσμων», για να περιγράψει τους σταυροειδείς επιδέσμους. Στην ελληνική ορολογία χρησιμοποιoύνται εναλλακτικά και οι όροι επιχιασμός και διασκελισμός. Ωστόσο αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς ο όρος χιασματυπία (chiasmatypy) και ο όρος διασκελισμός δεν είναι εννοιολογικά ταυτόσημοι. Ο πρώτος αφορά στο κυτταρολογικό φαινόμενο και ο δεύτερος τη συνέπειά του: Τον γενετικό ανασυνδυασμό, την ανταλλαγή δηλαδή ομόλογων τμημάτων μη αδελφών χρωματίδων.

Η εικόνα είναι από το βιβλίο των Thomas Hunt Morgan, A.H. Sturtevant, H.J. Muller, C.B. Bridges: Ο Μηχανισμός της Μενδελικής Κληρονομικότητας (1915).