Καλώς ήλθατε στο biology4u

Τα σεξουαλικά ένστικτα Μια δαρβινική ανάγνωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς

ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ - Του Νίκου Καρρά

Άκουσα μια κοπέλλα στο λεωφορείο να λέει στη φίλη της ότι δεν της αρέσει να ντύνεται προκλητικά, γιατί δεν της αρέσουν «οι άντρες που τρέχουν πίσω από τα κατώτερά τους ένστικτα»! Διακριτικά την κοίταξα προσεκτικά, έβαλα τα στοιχεία στον ... μικροεπεξεργαστή και διαπίστωσα ότι ήταν μια καταφανώς όμορφη κοπέλλα, που την αδικούσε κατάφωρα το ντύσιμό της. Σαν να ήθελε να κρυφτεί! Με λύπησε. Κι αμέσως, το παρακάτω σημείωμα είχε αρχίσει να μορφοποιείται. Της το απευθύνω λοιπόν νοερά... Κι επειδή κάθε πόνημα χρειάζεται τη μούσα του, τη βάφτισα «Ερατώ». Το πόνημα δεν είναι βέβαια λυρικό, αλλά, ποιος ξέρει, αν ντυθεί κάπως πιο ... πικάντικα, σίγουρα πολλοί ... λυράρηδες θα τρέξουν γύρω της να την υμνήσουν...!

***

Τα ένστικτα είναι εξελικτικά εργαλεία με τα οποία είναι προικισμένα τα ζώα για να αντιμετωπίσουν γρήγορα και αποτελεσματικά τις προκλήσεις του περιβάλλοντος και ειδικά τις ανάγκες της επιβίωσης (εξασφάλιση τροφής, προστασία από τους κινδύνους) και της αναπαραγωγής. Υπάγονται βεβαίως σε εγκεφαλικές λειτουργίες, όχι όμως σε συλλογισμούς και προβληματισμούς, που είναι χρονοβόροι. Λειτουργούν με αυτοματισμούς, διότι χρειάζονται γρήγορες αντιδράσεις. Χ ερέθισμα του περιβάλλοντος = ψ αντίδραση, ακαριαία. Όταν κινηθώ απότομα προς ένα πουλάκι που τσιμπολογάει λίγο πιο κει, αυτό τινάζεται απότομα και φεύγει. Αν καθόταν να σκεφτεί αν είμαι φίλος ή εχθρός, θα είχε ...φαγωθεί προ πολλού από κάποια γάτα ή κάποιο αρπακτικό.

Περισσότερα...

Για το Εξελικτικό Επίπεδο Ανδρών-Γυναικών

ΑΠΟΨΕΙΣ - ΑΠΟΨΕΙΣ

Σημείωμα-Συμβολή στο Έτος Δαρβίνου

Aρχικά να τονίσω:

Οι «απόψεις» αυτές δεν είναι πρωτογενώς δικές μου! Το βασικό τους περίγραμμα το πρωτοάκουσα από τον Γ. Λόγγο (Φυσιογνώστη και Χημικό), άνθρωπο με κοφτερό μυαλό, διακεκριμένο πρώην δάσκαλο- καθηγητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Τα παρακάτω, εννοείται, δεν διεκδικούν δάφνες επιστημοσύνης. Είναι, σαφώς, απλές (κατά μια άποψη ενδεχομένως και …απλοϊκές) διαπιστώσεις, οι οποίες - ίσως- μπορούν να συνδράμουν στο να μπουν τα πράγματα, και κοινωνικά - προσωπικά, στη σωστή τους θέση.
Ως Βιολόγος δε σταματώ να εντυπωσιάζομαι από το γεγονός ότι η εξελικτική προσέγγιση αποτελεί ένα μοναδικό «φακό» διερεύνησης της πραγματικότητας.

Περισσότερα...

In vino vitalis?

ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ - Της Φαίδρας Σίμιτσεκ
Η ελληνική μυθολογία λέει ότι ενώ ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς και τη δώρισε στους ανθρώπους, εκείνοι έδειξαν αχαριστία και τον κατέδωσαν στο Δία. Λέει επίσης ότι για να ανταμείψει την πίστη τους, ο αρχηγός των θεών τους χάρισε με τη σειρά του ένα ιδιαίτερο φάρμακο με το οποίο δεν θα γερνούσαν και το δέρμα τους θα παρέμενε για πάντα νεανικό και σφριγηλό. Αφού έλαβαν λοιπόν την πολύτιμη αυτή προσφορά, ξεκίνησαν το ταξίδι επιστροφής στη γη, φορτώνοντάς την πάνω σ’ ένα γάιδαρο. Ο γάιδαρος όμως, τυραννισμένος καθώς ήταν από την δίψα, τους ξέφυγε και κινήθηκε προς μια πηγή που φυλασσόταν από ένα τρομερό φίδι. Εκεί, το ζώο αντάλλαξε το φάρμακο της «αιώνιας νιότης» με το νερό της πηγής. Αυτός είναι ο λόγος που, κατά τους αρχαίους, τα φίδια αλλάζουν πουκάμισο κάθε χρόνο, και προκαλούν δίψα σε όποιον δαγκώσουν… Η πανάρχαια αναζήτηση της διατήρησης μιας αιώνιας ήβης, συντηρείται ζωντανή σήμερα όσο ποτέ άλλοτε και εκφράζεται με ποικίλους τρόπους. Η κερδοσκοπική μας κοινωνία καλλιεργεί πράγματι μια λατρεία της νιότης και ενός μοντέλου ανθρώπου, νέου, υγιή, καταναλωτικού και γοητευτικού. Ουσιαστικά απαξιώνει ό,τι σχετίζεται με την μεγάλη ηλικία, παρόλη την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Ως επί το πλείστον, ο κάθε εν δυνάμει Ντόριαν Γκρέι θα εκπλησσόταν ευχάριστα μαθαίνοντας τις προόδους της επιστήμης σε ό,τι αφορά την κατανόηση των γενετικών διαδικασιών που σχετίζονται με τη γήρανση. Προόδους που υπόσχονται σ'ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον να επιβραδύνουν ή ακόμα και να αποτρέψουν την εμφάνιση της φυσιολογικής γήρανσης αλλά και της παθολογίας που συχνά την συνοδεύει.
Περισσότερα...

Όταν η Τέχνη συνομιλεί με την Επιστήμη

ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ - Του Μάνου Σιδεράκη
Πόσο απέχει ο καλλιτεχνικός τρόπος σκέψης από τον επιστημονικό και πώς μπορεί ένας καλλιτέχνης να προσεγγίσει τα επιστημονικά ζητήματα και να εκφραστεί μέσα από αυτά; Σε πρόσφατο τεύχος του PLOS Biology η Cheryl Kerfeld του Πανεπιστήμιου του Μπέρκλεϊ και του Ινστιτούτου Joint Genome των ΗΠΑ μας περιπλανεί στις σελίδες του βιβλίου ‘‘Tactical Biopolitics’’ των Beatriz da Costa και Kavita Philip. Το κείμενο που ακολουθεί πρόκειται για μια περιληπτική απόδοση της ανασκόπησής της στα ελληνικά. Διαχρονικά τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα ξεφεύγουν από τα στενά επιστημονικά όρια, προσελκύουν το ενδιαφέρον του ευρύτερου κοινού και εξάπτουν τη φαντασία του. Δείγματα τέτοιων στιγμών εντυπωσιασμού έχουν αποτυπωθεί σε έργα τέχνης. Όταν στο ποίημα του 17ου αιώνα «Χαμένος Παράδεισος» του J. Milton ο Σατανάς σταματάει στον Ήλιο ζητώντας οδηγίες για να φτάσει στη Γη, ο ποιητής υπαινίσσεται το έργο του Γαλιλαίου: “There lands the Fiend, a spot like which perhaps/Astronomer in the Sun’s lucent Orbe/Through his glaz’d Optic Tube yet never saw’’. Η ενσωμάτωση της έλλειψης στην μπαρόκ αρχιτεκτονική και η επίδραση της θεωρίας της σχετικότητας στο ρεύμα του κυβισμού αποτελούν δύο ακόμα παραδείγματα επίδρασης της επιστήμης στην τέχνη. Μαζί με τη θεωρία της σχετικότητας και η κβαντική μηχανική φαίνεται να επηρέασε την ποίηση του T.S. Eliot: ‘‘What might have been is an abstraction/Remaining a perpetual possibility/Only in a world of speculation’’.
Περισσότερα...

Ευτυχία: κληρονομικό χάρισμα, στόχος ή άσκηση;

ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ - Της Φαίδρας Σίμιτσεκ
Aκολουθήστε τα παρακάτω βήματα μιας συνταγής που πετυχαίνει πάντα. Σημειώστε όλα τα πράγματα που πάνε στραβά: έχει συννεφιά εδώ και τρεις μέρες, ξοδέψατε τα χρήματα του δεκαπενθήμερου πριν τις 16, χάσατε την προθεσμία για το ΚΤΕΟ. Συλλογιστείτε τα χειρότερα που έρχονται: όλα τα μαλλιά σας θα ασπρίσουν και μια ωραία μέρα θα πεθάνετε, το κατοικίδιο σας θα πεθάνει και αυτό και το αγαπημένο σας σήριαλ θα τελειώσει σύντομα. Σκεφτείτε όσα δεν πετύχατε στη ζωή σας: μια νύχτα με μια θεά, τη θέση του ανίκανου προϊσταμένου σας. Συνεχίστε καταγράφοντας όσα δεν έχετε: το τελευταίο μοντέλο i-phone, την Αντζελίνα Τζολί στο πλευρό σας. Τέλος, φανταστείτε αυτό που δεν θα είστε ποτέ: ο πιο ωραίος, ο πιο διάσημος, ο πιο έξυπνος, ο πιο δυνατός. Μη ξεχάσετε να αφιερώσετε και μια ολιγόλεπτη σκέψη σε όσους δεν σας αγαπούν. Το αποτέλεσμα είναι σίγουρο, θα νοιώσετε απελπισμένος και αν μη τι άλλο δυστυχής. Βέβαια, το αίσθημα αυτό (όπως και της ευτυχίας) είναι παροδικό. Τη μια στιγμή, νοιώθουμε να πετάμε στα σύννεφα και την άλλη απίστευτα ψυχοπλακωμένοι: αυτές οι διακυμάνσεις περιστρέφονται γύρω από ένα «κέντρο βάρους», ιδιαίτερο για τον καθένα, ένα κέντρο βάρους που αντανακλά το μέσο επίπεδο ευτυχίας μας. Όπως παρουσιάστηκε σε πρόσφατο άρθρο στο biology4u, μελέτες που έγιναν αρχικά σε ομοζυγωτικά δίδυμα (1) και πιο πρόσφατα στη γενετική έδειξαν ότι το επίπεδο αυτό είναι κληρονομικό κατά 50% . Για παράδειγμα, αν έχω φαινότυπο του μεταφορέα της νευροδιαβιβαστικής ουσίας σεροτονίνης (φυσικό αντικαταθλιπτικό) ομοζυγωτικό της μακράς έκδοσης του (5-HTT long), θα επαναδεσμεύω περισσότερο τη σεροτονίνη στις συνάψεις και θα είμαι καλύτερα εξοπλισμένος για τις αντιξοότητες της ζωής (2,3,4). Θα γελάω, θα χαίρομαι, θα διασκεδάζω πιο εύκολα από κάποιον που έτυχε να έχει το φαινότυπο του μικρού μεταφορέα της σεροτονίνης. Σε περίπτωση αποτυχίας, μεγάλης στενοχώριας κτλ., το χτύπημα θα είναι εξίσου επώδυνο και στους δυο τύπους ανθρώπου, αλλά ο εσωτερικός κλονισμός του ενός, θα είναι ηπιότερος και μικρότερης διάρκειας από αυτόν του άλλου.
Περισσότερα...