Επιθυμούσα να βρω ένα τραγούδι που με κάποιο τρόπο να αφορά στο νέο μου βιβλίο (Το δωμάτιο με τις μύγες). Η πρώτη μου σκέψη ήταν το «Paperback writer» (συγγραφέας δηλαδή των προσιτών βιβλίων με μαλακό εξώφυλλο) των Beatles που έχει περιληφθεί – θυμάστε – στο άλμπουμ τους Revolver.
Αναζητώντας λοιπόν τους στίχους αυτού του τραγουδιού βρήκα ότι ο συγγραφέας αυτός, τον οποίο οι Beatles αναφέρουν ως Lear, είναι ένα «γνωστό» μου πρόσωπο. Πρόκειται για έναν συγγραφέα του 19ου αιώνα, εκπρόσωπο της «λογοτεχνίας του παραδόξου», ταυτοχρόνως όμως και ζωγράφο. Ονομαζόταν Edward Lear και εκτός του ότι είχε αποτυπώσει τη φυσική ομορφιά της Ελλάδας, τους αρχαιολογικούς χώρους της και εικόνες της καθημερινής ζωής των κατοίκων της – κατά τη διάρκεια των πολυάριθμων επισκέψεών του στη χώρα μας, είχε εργαστεί και ως εικονογράφος Φυσικής Ιστορίας. Και πράγματι στην ηλικία μόλις των δεκεννέα χρόνων του είχε εκδώσει το σημαντικό έργο του: Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots (1830–1832), βασισμένο σε ζωντανά δείγματα που του χορηγούσε η Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου.
Η επιμονή του να ζωγραφίζει τα ζώα από άμεση παρατήρηση —και όχι από ταριχευμένα «μοντέλα»— χάρισε στις εικόνες του μια σπάνια φυσικότητα και ακρίβεια. Αυτή τη φυσικότητα και ακρίβειά τους εκτιμούσε πολύ ο Κάρολος Δαρβίνος, ώστε να τις επαινεί και να τις συμβουλεύεται, κατά τις επισκέψεις του στη βιβλιοθήκη της «Βασιλικής Εταιρείας». Λέγεται μάλιστα, πως βιβλίο του Δαρβίνου: «The Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle», αν και υπογράφετο από τον ορνιθολόγο John Gould — για τον οποίον εργαζόταν ο Λήαρ — είχαν τόση δεξιοτεχνία, που μόνον σε αυτόν μπορούσε να αποδοθεί.
Και λέω ότι ήταν «γνωστός» μου, διότι ήδη του είχα αφιερώσει δυο δημοσιεύσεις στο bioillustration. Μια για τους ελληνικούς πίνακές του, και μια άλλη για την «Παράδοξη Βοτανική» του, ένα βιβλίο με απλά σκίτσα, δικής του επινοήσεως φυτών, τα οποία ονόμαζε με ευφάνταστες συστηματικές ονομασίες. Αξίζει να τις δείτε στους συνδέσμους, που παραθέτω εδώ, κι εδώ.
Με έτρωγε ωστόσο η περιέργεια να μάθω πώς και ένας λογοτέχνης και εικονογράφος της βικτωριανής Αγγλίας, υπέπεσε στην αντίληψη των Beatles. Όπως λοιπόν βρήκα – στην ιστοσελίδα των εκδόσεων Penguin, αλλά και σε άλλες εξίσου έγκυρες- το όνομα του Lear είχε προστεθεί στους στίχους του τραγουδιού από τον McCartney για να επισημάνει την αγάπη του Lennon, για την παραδοξολογία, την αυτόματη, και γενικώς άνευ προφανούς νοήματος γραφή – όπως αυτή του Lear.
Φαίνεται λοιπόν ότι οι τέσσερις νεαροί από το Λίβερπουλ, δεν έγραφαν μόνον την υπέροχη μουσική τους. Διάβαζαν επίσης, όπως αναμφίβολα δηλώνουν οι στίχοι τους.
Ας κλείσω λοιπόν το σύντομο άρθρο με την παράθεση της πρώτης στροφής του όμορφου τραγουδιού, στην οποία αναφέρεται το όνομα του Lear.
Dear Sir or Madam, will you read my book?
It took me years to write, will you take a look?
It’s based on a novel by a man named Lear
And I need a job
So I wanna be a paperback writer
Paperback writer