Σαν σήμερα, την 27η Δεκεμβρίου του 1831 ξεκίνησε από το Πλύμουθ μια από τις σημαντικότερες αποστολές στην ιστορία της επιστήμης. Καρπός της αποστολής αυτής ήταν η ανάπτυξη από το πιο διάσημο μέλος της, τον Κάρολο Δαρβίνο, ενός εύρωστου εξηγητικού πλαισίου για την ποικιλομορφία και την εξέλιξη των οργανισμών.
Θα άξιζαν, βεβαίως περισσότερες γραμμές για την περίφημη θεωρία της Φυσικής Επιλογής, η οποία εκτός του ότι θεμελίωσε την ενοποιητική βάση όλων των κλάδων της Βιολογίας, οδήγησε και σε μια ριζική επανεξέταση της θέσης του ανθρώπου στον έμβιο κόσμο.
Όμως αυτές τις γραμμές, όσοι ενδιαφέρεστε – και καλό θα ήταν να ενδιαφερθείτε πολλοί – μπορείτε να τις διαβάσετε στο πλήθος των διαθέσιμων ιστοσελίδων του διαδικτύου. Στο σημείωμα αυτό θα παρουσιαστούν μερικά γουστόζικα – πιστεύω – συμβάντα, που φανερώνουν ότι η επιστήμη δεν είναι, στο τέλος τέλος, παρά μια ανθρώπινη ιστορία.
Όταν λοιπόν ο 23χρονος Δαρβίνος επιβιβάστηκε στο πλοίο του Βρετανικού Ναυτικού Beagle, δεν επιβιβάστηκε ως έμμισθος φυσιοδίφης. Δεν ήταν παρά ένας επιβάτης, τα έξοδα του οποίου (διατροφή, διαμονή, εξοπλισμός κ.ά) είχε καταβάλει ο πατέρας του, και του οποίου η παρουσία στο πλοίο εξυπηρετούσε δυο σκοπούς: Ο πατέρας του, προσδοκούσε ότι η πειθαρχημένη ζωή του πλοίου, θα έβαζε σε μια τάξη τη ζωή του γιού του. Κι ο καπετάνιος του πλοίου,
Robert Fitzroy, δεν έψαχνε έναν φυσιοδίφη – καθώς στο Beagle υπήρχε ήδη ο ιατρός Robert McCormick που, κατά την πρακτική εκείνης της εποχής, εκτελούσε και χρέη φυσιοδίφη. Έψαχνε όμως, έναν συνταξιδιώτη της ίδιας κοινωνικής θέσης και μόρφωσης προς αυτόν, με τον οποίο θα περνούσε τις ατέλειωτες ώρες αδράνειας στη θάλασσα. Και οι συστάσεις που συνόδευαν τον νεαρό Δαρβίνο, αλλά και οι διερευνητικές συζητήσεις που έκανε ο Fitzroy μαζί του, βεβαίωναν ότι θα ήταν ο καταλληλότερος υποψήφιος.
Αντιθέτως, πριν ακόμη το Beagle σαλπάρει για το μεγάλο ταξίδι του, φάνηκε ότι ο Δαρβίνος δεν θα τα πήγαινε καλά με τον McCormick. Σε ένα γράμμα του προς το μέντορά του, John Henslow ο Δαρβίνος έγραφε: «Ο φίλος μου ο γιατρός είναι γάιδαρος. Προσποιούμαστε ότι τα πάμε καλά. Προς το παρόν έχει να λύσει το πρόβλημα του χρώματος της καμπίνας του. Αν θα είναι γαλλικό γκρι ή λευκό. Δεν έχω ακούσει τίποτε από αυτόν, που να μην αφορά αυτό το θέμα»…
Και η κακή χημεία που είχε εδραιωθεί μεταξύ τους όχι μόνον δεν άλλαξε τους επόμενους μήνες, αλλά υποδαυλίστηκε από το γεγονός ότι ο Fitzroy έδειχνε καταφανή προτίμηση στην παρέα του Δαρβίνου – κι ας είχαν διαφωνήσει εντόνως για το ζήτημα της δουλείας, της οποίας ο Fitzroy ήταν υπέρμαχος – παρά στην παρέα του McCormick. Αλλά δεν ήταν μόνον αυτό. Δυστυχώς για τον McCormick, ο άπειρος, αλλά ενθουσιώδης νεαρός απεδείχθη ικανότερος φυσιοδίφης από τον ίδιο, ώστε ο Fitzroy να επιλέγει τον Δαρβίνο στις εξερευνητικές αποστολές που έκαναν στις ακτές, και να αφήνει τον McCormick στο πλοίο. Μάλιστα σε μια από αυτές, ο Fitzroy – που βρισκόταν στην ίδια βάρκα με τον Δαρβίνο – πρόσταξε τον McCormick που βρισκόταν στη δεύτερη βάρκα, να κάνει μια βόλτα, «για να πιάσει ψάρια, για το δείπνο»…
Τον Ιανουάριο του 1832, όταν το Beagle έφτασε στις ακτές του Σαντιάγο – του μεγαλύτερου νησιού του Πράσινου Ακρωτηρίου και οι δύο φυσιοδίφες αποβιβάστηκαν στην ακτή, μια συζήτηση για τη γεωλογική διαμόρφωση της περιοχής, γρήγορα, εξετράπη σε μια έντονη διαφωνία. Ο Δαρβίνος που ασπαζόταν τις απόψεις που είχε διατυπώσει ο Charles Lyell στο βιβλίο του: «Αρχές Γεωλογίας», βρήκε τις παρατηρήσεις που έκανε ο McCormick παρωχημένες και άνευ σημασίας.
Ήταν φυσικό λοιπόν ο McCormick που αισθανόταν όλο και περισσότερο απομονωμένος και απαξιωμένος, να μην αντέξει στον παραγκωνισμό του από τον νεαρό φυσιοδίφη. Έτσι τον Απρίλιο του 1832, όταν το Beagle είχε δέσει στο Ρίο ντε Τζανέιρο, επικαλούμενος λόγους υγείας – που έγιναν δεκτοί από το Ναυαρχείο και τον Fitzroy – αποδεσμεύτηκε από την αποστολή, και επέστρεψε στην Αγγλία. Στα απομνημονεύματά του που εκδόθηκαν το 1884, έγραφε για αυτήν την περίοδο της ζωής του: «Βρέθηκα σε άσχημη θέση πάνω σε ένα μικρό και πολύ άβολο πλοίο. Ένιωσα μεγάλη απογοήτευση από τις προσδοκίες μου να εκτελέσω τις δραστηριότητές μου ως φυσιοδίφης με όλα τα εμπόδια που τέθηκαν στο δρόμο μου… […] Ο ναύαρχος που ήταν επικεφαλής έδωσε την άδεια να αντικατασταθώ κι έτσι επέστρεψα στην Αγγλία με το HMS Tyne».
Αμέσως μετά την αποχώρηση του McCormick, ο Fitzroy ανέθεσε στον βοηθό του McCormick, Benjamin Bynoe την εκτέλεση των ιατρικών καθηκόντων επί του πλοίου και στον Δαρβίνο, επισήμως, τα καθήκοντα του φυσιοδίφη.
Για το πώς υποδέχτηκε ο Δαρβίνος την αποχώρηση του McCormick από την αποστολή, δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά. Φτάνουν αυτά που έγραψε σε μια επιστολή στην αδελφή του, Caroline: «Εκμεταλλεύομαι την ευκαιρία που μου δίνει η αποχώρηση του McCormick… Δεν θα μας λείψει»…
Η συνέχεια είναι γνωστή. Ο Δαρβίνος δικαίωσε την εύνοια του καπετάνιου Fitzroy. Ο απελπισμένος για επιστημονική διάκριση, McCormick συμμετείχε και σε άλλες αποστολές, χωρίς όμως να αποκομίσει ποτέ τη μεγάλη αναγνώριση που τόσο επιθυμούσε.