www.biology4u.gr

 

"Τώρα λοιπόν βλέπεις ότι πρέπει να τρέχεις συνεχώς για να μπορείς να παραμένεις στην ίδια θέση. Αν θέλεις να πας πιο πέρα, θα πρέπει να τρέχεις, τουλάχιστον δύο φορές περισσότερο"

 

Από τον συγγραφέα της "Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων" L. Carrol
Της Φαίδρας Σίμιτσεκ
In vino vitalis? PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Φαίδρα Σίμιτσεκ   
Τρίτη, 16 Ιουνίου 2009 16:34
Η ελληνική μυθολογία λέει ότι ενώ ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς και τη δώρισε στους ανθρώπους, εκείνοι έδειξαν αχαριστία και τον κατέδωσαν στο Δία. Λέει επίσης ότι για να ανταμείψει την πίστη τους, ο αρχηγός των θεών τους χάρισε με τη σειρά του ένα ιδιαίτερο φάρμακο με το οποίο δεν θα γερνούσαν και το δέρμα τους θα παρέμενε για πάντα νεανικό και σφριγηλό. Αφού έλαβαν λοιπόν την πολύτιμη αυτή προσφορά, ξεκίνησαν το ταξίδι επιστροφής στη γη, φορτώνοντάς την πάνω σ’ ένα γάιδαρο. Ο γάιδαρος όμως, τυραννισμένος καθώς ήταν από την δίψα, τους ξέφυγε και κινήθηκε προς μια πηγή που φυλασσόταν από ένα τρομερό φίδι. Εκεί, το ζώο αντάλλαξε το φάρμακο της «αιώνιας νιότης» με το νερό της πηγής. Αυτός είναι ο λόγος που, κατά τους αρχαίους, τα φίδια αλλάζουν πουκάμισο κάθε χρόνο, και προκαλούν δίψα σε όποιον δαγκώσουν…

Η πανάρχαια αναζήτηση της διατήρησης μιας αιώνιας ήβης, συντηρείται ζωντανή σήμερα όσο ποτέ άλλοτε και εκφράζεται με ποικίλους τρόπους. Η κερδοσκοπική μας κοινωνία καλλιεργεί πράγματι μια λατρεία της νιότης και ενός μοντέλου ανθρώπου, νέου, υγιή, καταναλωτικού και γοητευτικού. Ουσιαστικά απαξιώνει ό,τι σχετίζεται με την μεγάλη ηλικία, παρόλη την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Ως επί το πλείστον, ο κάθε εν δυνάμει Ντόριαν Γκρέι θα εκπλησσόταν ευχάριστα μαθαίνοντας τις προόδους της επιστήμης σε ό,τι αφορά την κατανόηση των γενετικών διαδικασιών που σχετίζονται με τη γήρανση. Προόδους που υπόσχονται σ'ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον να επιβραδύνουν ή ακόμα και να αποτρέψουν την εμφάνιση της φυσιολογικής γήρανσης αλλά και της παθολογίας που συχνά την συνοδεύει.

Περισσότερα...
 
Ευτυχία: κληρονομικό χάρισμα, στόχος ή άσκηση; PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Φαίδρα Σίμιτσεκ   
Δευτέρα, 18 Μαΐου 2009 16:08
Aκολουθήστε τα παρακάτω βήματα μιας συνταγής που πετυχαίνει πάντα. Σημειώστε όλα τα πράγματα που πάνε στραβά: έχει συννεφιά εδώ και τρεις μέρες, ξοδέψατε τα χρήματα του δεκαπενθήμερου πριν τις 16, χάσατε την προθεσμία για το ΚΤΕΟ. Συλλογιστείτε τα χειρότερα που έρχονται: όλα τα μαλλιά σας θα ασπρίσουν και μια ωραία μέρα θα πεθάνετε, το κατοικίδιο σας θα πεθάνει και αυτό και το αγαπημένο σας σήριαλ θα τελειώσει σύντομα. Σκεφτείτε όσα δεν πετύχατε στη ζωή σας: μια νύχτα με μια θεά, τη θέση του ανίκανου προϊσταμένου σας. Συνεχίστε καταγράφοντας όσα δεν έχετε: το τελευταίο μοντέλο i-phone, την Αντζελίνα Τζολί στο πλευρό σας. Τέλος, φανταστείτε αυτό που δεν θα είστε ποτέ: ο πιο ωραίος, ο πιο διάσημος, ο πιο έξυπνος, ο πιο δυνατός. Μη ξεχάσετε να αφιερώσετε και μια ολιγόλεπτη σκέψη σε όσους δεν σας αγαπούν. Το αποτέλεσμα είναι σίγουρο, θα νοιώσετε απελπισμένος και αν μη τι άλλο δυστυχής.

Βέβαια, το αίσθημα αυτό (όπως και της ευτυχίας) είναι παροδικό. Τη μια στιγμή, νοιώθουμε να πετάμε στα σύννεφα και την άλλη απίστευτα ψυχοπλακωμένοι: αυτές οι διακυμάνσεις περιστρέφονται γύρω από ένα «κέντρο βάρους», ιδιαίτερο για τον καθένα, ένα κέντρο βάρους  που αντανακλά το μέσο επίπεδο ευτυχίας μας. Όπως παρουσιάστηκε σε πρόσφατο άρθρο στο biology4u, μελέτες που έγιναν αρχικά σε ομοζυγωτικά δίδυμα (1) και πιο πρόσφατα στη γενετική έδειξαν ότι το επίπεδο αυτό είναι κληρονομικό κατά 50% . Για παράδειγμα, αν έχω φαινότυπο του μεταφορέα της νευροδιαβιβαστικής ουσίας σεροτονίνης (φυσικό αντικαταθλιπτικό) ομοζυγωτικό της μακράς έκδοσης του (5-HTT long), θα επαναδεσμεύω περισσότερο  τη σεροτονίνη στις συνάψεις και θα είμαι καλύτερα εξοπλισμένος για τις αντιξοότητες της ζωής (2,3,4). Θα γελάω, θα χαίρομαι, θα διασκεδάζω πιο εύκολα από κάποιον που έτυχε να έχει το φαινότυπο του μικρού μεταφορέα της σεροτονίνης. Σε περίπτωση αποτυχίας, μεγάλης στενοχώριας κτλ., το χτύπημα θα είναι εξίσου επώδυνο και στους δυο τύπους ανθρώπου, αλλά ο εσωτερικός κλονισμός του ενός, θα είναι ηπιότερος και μικρότερης διάρκειας από αυτόν του άλλου.
Περισσότερα...
 
Γεωγραφικός ντετερμινισμός: μια άλλη ερμηνεία της παγκόσμιας ιστορίας PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Administrator   
Παρασκευή, 24 Απριλίου 2009 17:36
Από τον 15ο αιώνα οπότε ξεκίνησαν οι πρώτες μεγάλες θαλάσσιες υπερωκεάνιες εξερευνήσεις, οι Ευρωπαίοι ήρθαν αντιμέτωποι με τον υπόλοιπο κόσμο και η ιστορία δείχνει ότι από αυτές τις συναντήσεις βγήκαν πάντα νικητές, κατακτώντας όλη την υφήλιο. Οι κύριοι λόγοι αυτής της υπεροχής είναι πάνω κάτω γνωστοί: οι Ευρωπαίοι είχαν πάντα καλύτερη τεχνολογία, καλύτερα όπλα, και μεγαλύτερη ανοσία σε ασθένειες. Καλύτερη τεχνολογία επειδή είχαν αναπτύξει τρόπους θαλάσσιας πλοήγησης και καράβια που τους επέτρεπαν να διασχίσουν ωκεανούς. Πιο ισχυρά και θανατηφόρα όπλα επειδή είχαν την μεταλλουργία. Μεγαλύτερη ανοσία σε νέες για αυτούς ασθένειες, όπως η σύφιλη από την αμερικάνικη ήπειρο, ενώ αντίθετα μετέφεραν ασθένειες όπως η ευλογιά, άγνωστες εκτός Ευρώπης, οι οποίες αποδεκάτιζαν τους αυτόχθονες πληθυσμούς με τους οποίους έρχονταν σε επαφή. Η ποικιλόμορφη πολιτική οργάνωση των Ευρωπαϊκών κρατών, και το πολιτισμικό και γνωστικό επίπεδο των κοινωνιών εκτιμήθηκε επίσης ότι συνέβαλαν στη δημιουργία αυτής της τάξης πραγμάτων.
Περισσότερα...
 
Θεωρία της Εξέλιξης: sine qua non. PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Φαίδρα Σίμιτσεκ   
Τετάρτη, 15 Απριλίου 2009 15:08
Α φήνοντας στην αιωνιότητα την θεωρία της Εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής, ναι μεν μια απλή και ξεκάθαρη θεωρία, συντριπτική δε αφού τίναξε στον αέρα ότι πίστευαν για τον έμβιο κόσμο μέχρι το 1850, ο Δαρβίνος μας διδάσκει ότι ο έμβιος κόσμος είναι το αποτέλεσμα μιας δυναμικής βελτιστοποίησης της ικανότητας επιβίωσης. Δυναμική που ανασχεδιάζεται και αυτοσχεδιάζει ασταμάτητα, δρα σταδιακά και σε ριπές, στραμμένη προς το μέλλον. Μας λέει ότι είμαστε το αρμονικό και σύνθετο αποτέλεσμα δισεκατομμυρίων πράξεων προόδου, όπου κάθε πράξη είναι τυχαία. Με μοναδικό γνώμονα ότι κάποιος αρχαίος πρόγονος, κρίκος της αλυσίδας που ενώνει το αρχέγονο βακτήριο με μας, μετέφερε πιο αποτελεσματικά τα γονίδια του στην επόμενη γενιά. Τυχαίες πετυχημένες πράξεις λοιπόν, που επιπλέουν στην επιφάνεια των ατυχών δοκιμών που έπεσαν στα γενετικά σκουπίδια της ιστορίας της εξέλιξης. Ο έμβιος κόσμος είναι έτσι το αποτέλεσμα που συνδέει το δικαίωμα δοκιμής και λάθους με τη ζωή σαν αποτέλεσμα της δραστικής σχέσης του με το περιβάλλον και τα υπόλοιπα μέλη της κάθε ομάδας. Για να γεννηθεί σε βάθος χρόνου και μέσω της κληρονομιάς και της γενετικής, η ποικιλία των ειδών με τα χαρακτηριστικά τους. Η δογματική ιουδαιο-χριστιανική ερμηνεία που θέλει τον κόσμο να ήταν και να είναι στατικός, σταθερός, φαινομενικά μη-μεταβαλλόμενος, υπάκουος στις αντιλήψεις, στις κατηγοριοποιήσεις και στους εκάστοτε διαχωρισμούς, παγιωμένος επ’ άπειρον σ’ ένα σχήμα που επιθυμούμε τέλειο, χάνει τα θεμέλιά της και καταρρέει.

Δεν υπάρχει αμφιβολία για την εγκυρότητα της θεωρίας της εξέλιξης. Είναι ο εννοιολογικός ακρογωνιαίος λίθος της Βιολογίας. Μέσα σε ποια όρια όμως κινείται η θεωρία αυτή και κατά πόσο μπορεί να ερμηνεύσει το φαινόμενο της ζωής, στην υλική και πνευματική υπόστασή της; ΄Η μήπως δεν υπάρχουν όρια και η θεωρία της εξέλιξης μιλάει μια γλώσσα που αγγίζει και τις δυο υποστάσεις, σε μια προσέγγιση πιο ουσιαστική απ’ όσο νομίζουμε;

Απ’ τη μια λοιπόν, στο υλικό επίπεδο, η θεωρία της εξέλιξης προσδίδει στη ζωή μια πλήρη επιστημονικά τεκμηριωμένη, σύνθετη και για πάντα μεταβαλλόμενη ιστορία. Ορισμός που αρμόζει όμως και στο χαρακτηρισμό της ζωής σε γλώσσα πνευματική, εφόσον ξέρουμε ότι η αλήθεια της κάθε στιγμής είναι στη σχέση, στο ενδιάμεσο, σε κάτι εξ’ ορισμού ρευστό και μεταβαλλόμενο, για παράδειγμα στο τι περνάει ανάμεσα σ’ εμένα που μιλάω και εσένα που μ’ ακούς και όχι στα καθαυτά χαρακτηριστικά μας.

Μάθαμε ότι η ζωή και οι φυσικές μορφές της είναι αποτέλεσμα τυχαίων γεγονότων που πέρασαν από το κόσκινο της μάχης για την επιβίωση. Η πείρα μας διδάσκει επίσης ότι αυτό που ονομάζουμε ζωή εμφανίζεται τυχαία, σαν απρόσμενος επισκέπτης, εκεί που δεν το περιμένουμε. Ανοίγουμε ένα παλιό βιβλίο και η μυρωδιά του πλημμυρίζει τη μνήμη μας με αναμνήσεις. Ένα παιδί μας χαμογελάει και όλη η πλάση είναι στα πόδια μας. Ακούμε μια κουβέντα και σκόρπιες σκέψεις κουμπώνουν η μια στην άλλη και αποκτούν νόημα και οντότητα. Η ζωή είναι πράγματι στα τυχαία γεγονότα που έρχονται αφού περάσουν από το κόσκινο της εμπειρίας ή αλλιώς επιβίωσης: γλιστρά μέσα από λεπτές χαραμάδες που για να υπάρξουν πρέπει κανείς να δεχτεί το απρόβλεπτο, τον συνεχή επαναπροσδιορισμό, την ανανέωση, την τριβή με τα γεγονότα και να αποβάλει την παιδική ασθένεια, να παγιώνει γεγονότα και πρόσωπα, να έχει την ανάγκη να τα σταθεροποιεί, να τα κάνει κτήμα του, να τα συντηρεί αμετακίνητα σαν πίνακες κρεμασμένους σε έναν τοίχο, για να έχει κυριαρχία πάνω τους. Κρυφές χαραμάδες που για να τις αντιληφθεί κανείς, πρέπει να έχει καεί εν μέρει στις αποτυχίες του. Το δικαίωμα δοκιμής και λάθους που αναφέραμε και χωρίς το οποίο δεν υπάρχει ζωή.

Όπως και να το δούμε… όλη η ζωή είναι εξέλιξη και η ζωή είναι τέλεια γιατί τίποτα δεν είναι εντελώς τέλειο…

Τι γιορτάζουμε λοιπόν; Την γέννηση του Δαρβίνου, την έκδοση της θεωρίας της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής, την έξοδο από ένα είδος θρησκευτικού σκοταδισμού, την εκπληκτική εξέλιξη των βιοεπιστημών ή απλώς… το μεγαλείο της ζωής;
 
Αφρικανικό όνειρο PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Φαίδρα Σίμιτσεκ   
Τρίτη, 16 Δεκεμβρίου 2008 05:31

Δεκεμβρίου. Παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS. Μια ημέρα που έχει καθιερωθεί από το 1988 ως ημέρα παγκόσμιας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και στήριξης κατά του αγώνα για την καταπολέμηση της ασθένειας αυτής. Είκοσι χρόνια και 25 εκατομμύρια θάνατοι μετά, το AIDS εξακολουθεί να αποτελεί μάστιγα του σύγχρονο κόσμου. 33.2 εκατομμύρια φορείς ανά τον κόσμο, 2.1 εκατομμύρια θάνατοι το 2007, και η Yποσαχάρια Αφρική συνεχίζει να πληρώνει ένα βαρύτατο τίμημα.

Θα χρησιμοποιήσω εδώ το μυαλό και την γνώση μιας οικονομολόγου, της Emily Oster με σκοπό να πιάσω το θέμα “AIDS και Αφρική”. Η ματιά της, του 2007, έχει ενδιαφέρον γιατί εμφανίζονται σκιές σε θέματα που συνήθως θεωρούνται δεδομένα και καλά τεκμηριωμένα. Έτσι, πιστεύουμε ότι το ΑIDS, συνδέεται στην Αφρική με την φτώχεια και την «ελεύθερη» σεξουαλική συμπεριφορά. Και σκοτώνει άσχημα. Υπολογίζεται ότι 25 εκατομμύρια Αφρικανοί είναι μολυσμένοι με τον ιό αυτό και θεωρείται δεδομένο πως η μείωση της φτώχειας με οικονομική ανάπτυξη όπως και η αλλαγή στην σεξουαλική συμπεριφορά, είναι τα κύρια κλειδιά για να τεθεί υπό έλεγχο η επιδημία αυτή. Είναι έτσι όμως;
Περισσότερα...
 


ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

 

ΔΙΚΤΥΟ-ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ